Yeletzky lúc này đang rất buồn ngủ.

Anh và Luka đang lê thân ngồi bệt bên mép con ngõ, bên trong là công trình đang tất bật người ra kẻ vào, huyên náo đến sôi cả lên.

Giữa đêm khuya bị người ta vớt từ dưới sông lên, chưa ngủ được bao lâu đã bở hơi tai chạy đến phụ giúp việc, cái bộ dạng mệt như chó của Yeletzky lúc này thực sự khiến người ta thấy tội nghiệp.

"Ủa tôi nói anh Yeletzky, anh có muốn quay lại quán rượu kia nghỉ ngơi không?"

Trước đó lão Koen với tư cách đại diện của phân đội đã đi tham dự cuộc họp ở quán rượu, sau đó lại phải dẫn đội đi khu Cầu Đen chuyển vũ khí đạn dược về.

Vì vậy nhiệm vụ chăm sóc Yeletzky được giao lại cho đệ tử của ông là Luka.

"Thế này không được, các anh đang bận mà tôi lại đi ngủ.

"Cũng chẳng biết là tình huống gì, Yeletzky vốn đang ốm thở không ra hơi, sau một vòng lăn lộn dưới sông Goton lại bình phục ngay.

Nhưng bệnh mới khỏi, anh trông vẫn còn hơi yếu ớt, đây cũng là lý do Luka lo lắng.

"Thôi anh Yeletzky cứ quay vào nghỉ đi, việc ở đây một lúc cũng chưa xong được, anh ngủ đủ giấc ăn no bụng rồi ra đây cũng được mà."

"Như Yeglin hay nói ấy, sức khỏe là vốn liếng của cách mạng, những người làm cách mạng như chúng ta lại càng phải chú ý kết hợp lao động và nghỉ ngơi.

"Dù tuổi còn trẻ, những lời Luka nói lại khiến Yeletzky thực sự ấn tượng.

Dù chỉ là nhắc lại lời người khác, nhưng có thể nói rõ ràng những câu phức tạp như vậy thì ít nhất cũng chứng tỏ cậu ta được giáo dục ngôn ngữ tốt.

Điều này khiến Yeletzky tò mò không biết cậu học ở đâu.

"Học hành?

Ý anh là trường học thật sự?"

Nghe câu hỏi này, Luka bỗng thấy có phần ngại ngùng.

Cậu gãi gáy ấp úng:

"Em chưa được đi học, bên em cũng không có trường.

Tuy danh nghĩa có lãnh chúa, nhưng cái thằng khốn đó mỗi năm chỉ ghé qua lúc thu thuế, chỗ em chẳng có cái gì cả."

"Nhưng nhìn cách cậu nói chuyện thì cứ như là đã đọc sách, hay nói đúng hơn cậu còn giỏi hơn cả mấy đứa học trường nhà thờ ra nhiều.

"Yeletzky vô tình bứt một ngọn cỏ dại ven đường vừa bẻ vừa chơi, nhưng anh không ngờ mấy lời đó lại khiến Luka vui ra mặt.

"Thật không, anh Yeletzky?

Em thực sự trông giống người đã đọc sách sao?"

"Tất nhiên.

"Yeletzky khẳng định chắc nịch:

"Nếu cậu biết tính toán và đánh vần nữa thì cơ bản là tốt nghiệp tiểu học rồi."

"Ơi, anh Yeletzky!

Những thứ đó em biết hết rồi ạ!"

"Ồ?

Để anh thử ra đề cho cậu xem nào?"

Yeletzky rõ ràng không để ý lắm, định ra vài bài đơn giản kiểm tra cái cậu bé hay nổ này.

Rồi nụ cười nhàn nhạt trên mặt anh cứng đơ ra…

Nhìn những bài toán mình viết tùy hứng bằng cành cây xuống đất bị Luka giải thoải mái, vẻ mặt Yeletzky dần trở nên nghiêm nghị.

Hơn nữa thằng nhỏ này làm xong còn chưa thôi, lại tiện thể phàn nàn thêm một câu:

"Anh Yeletzky sao vẫn còn dùng phương pháp gạch chéo thế, rắc rối vậy sao?"

Đối chiếu với phương pháp gạch chéo của mình đang cầm trong tay, rồi nhìn sang bên phép tính cột dọc Luka liệt kê ra, Yeletzky dần dần im lặng.

Thông thường với người mới tiếp xúc toán học, để học nhân pháp thì kẻ vài đường thẳng giao nhau rồi đếm số giao điểm là nhanh nhất, những trường hợp phức tạp hơn cũng có thể dễ dàng giải quyết bằng cộng trừ các số theo vùng.

Còn phép tính cột dọc mà Luka dùng thuộc loại kỹ thuật nâng cao, cách tính này rất trực quan và có thể tính thẳng phép nhân nhiều chữ số.

Nhưng yêu cầu về độ thành thạo tính toán của người dùng lại rất cao, muốn dùng được phương pháp này thì phải tính nhanh được phép nhân trong vòng ba chữ số.

Bản thân Yeletzky cũng phải sau khi đọc xong cuốn

"Phương pháp luận Nguyên lý Toán học"

mới bắt đầu nắm được kỹ thuật này, mà lúc đầu dùng cũng phải bỏ rất nhiều công sức mới học thuộc lòng được mấy kết quả hay dùng.

"Sao vậy anh Yeletzky, em tính sai rồi hả?"

Thấy Yeletzky đột nhiên ngẩn ra, Luka tỏ ra có phần lo lắng, sợ mình lại tính nhầm mất.

Bởi hồi còn học lớp xóa mù chữ, Yeglin hay phê bình cậu làm toán hay bất cẩn làm rơi mất một hai con số.

"Không, phép tính của cậu đúng rồi.

"Yeletzky khẽ lắc đầu, rồi hỏi với vẻ khá nghiêm túc:

"Cậu học những thứ này ở đâu?"

"Những thứ nào?"

"Cái phép tính cột dọc cậu vừa dùng đó.

"Yeletzky chỉ vào những thứ hai người dùng cành cây vừa viết xuống đất, còn Luka thì rất tự nhiên nói:

"Đương nhiên là học trong lớp xóa mù chữ rồi."

"Lớp xóa mù chữ?"

Một câu hỏi kết thúc lại dẫn đến thắc mắc mới, Yeletzky có phần xa lạ khi đánh vần từ mới này.

Xem ra nó ghép từ gốc của

"mù quáng"

với nửa sau của từ

"quét sạch"

, rồi thêm hậu tố

"loại bỏ"

vào cuối.

"Một từ rất mới lạ nhưng lại rất đúng nghĩa.

Quét sạch sự u mê, ha ha ha… Người đặt ra từ này chắc chắn rất sáng tạo."

"Đương nhiên, đó là Yeglin mà!

"Tiếng cười của Yeletzky vừa dứt, Luka cũng tự hào ngẩng cao đầu.

"Thế thì cậu phải lập được công gì mới được vào cái lớp xóa mù chữ đó chứ?"

Trong mắt Yeletzky, cái lớp xóa mù chữ này giống như trường đêm hay tư thục bên Wolfgrad, những trường này dạy những thứ cao hơn trường nhà thờ mang tính phúc lợi nhiều, tất nhiên về học phí cũng đúng kiểu đồng tiền đi liền khúc ruột.

Trước đây Yeletzky phải nhờ hai vợ chồng dè sẻn chi tiêu mới đủ tiền học phí vào loại trường đó.

Nhưng đúng lúc Yeletzky tưởng mình sắp được nghe Luka khoe công trạng thì lại nghe cậu chàng có tàn nhang này hơi thắc mắc hỏi ngược lại:

"Lập công gì cơ, bên chúng em Yeglin bảo tất cả mọi người đều bắt buộc phải đi học lớp xóa mù chữ, người nào không đạt không cho tốt nghiệp đâu."

"Hả?

"Lần này đến lượt Yeletzky ngẩn người — nếu hoàn toàn miễn phí thì anh còn có thể hiểu được phần nào, nhưng dùng bắt buộc để yêu cầu tất cả mọi người đi học thì đã vượt xa phạm vi lý giải của anh rồi.

"Làm sao mà có thể?

Nhiều người như thế, người nào cũng biết hết à?

"Phản ứng đầu tiên của Yeletzky tất nhiên là không tin, còn Luka thì có phần ngại ngùng nói:

"Cũng không phải người nào cũng thế, như Phân đội Bốn mới thành lập chẳng hạn, họ cũng mới học được hơn hai tháng, chắc chỉ khoảng một nửa là tốt nghiệp được, số còn lại có thể phải học lại một lần nữa.

"Giọng Luka rất hồn nhiên, trong mắt cậu chuyện này chẳng qua là chuyện thường ngày trong nội bộ Đội du kích.

Còn Yeletzky bên cạnh thì vẻ mặt dần trở nên nghiêm nghị…

Với tư cách là một trí thức bậc cao, anh hiểu rõ rằng những người như Luka — biết đọc biết viết, biết tính toán, thậm chí thành thạo cả phương trình bậc hai một ẩn — ở Wolfgrad cũng tuyệt đối là nhân tài hiếm có.

Bởi những người vừa biết chữ vừa biết tính là những người hoàn toàn có thể tự đọc hiểu bản thiết kế và các chữ khắc trên máy móc.

Những nhân tài như vậy trong xưởng ít nhất cũng phải là tổ trưởng, mà lúc này trước mặt anh lại có đến hơn tám trăm người!

Nhìn những con người đang bận rộn trong con ngõ, Yeletzky không khỏi thầm suy nghĩ…

Nếu như họ có thể đọc hiểu những hướng dẫn sử dụng phức tạp trên máy móc, thì có phải điều đó cũng có nghĩa là nhóm người này có thể thực thi những hoạt động phức tạp hơn không…

…Như chiến thuật quân sự chẳng hạn?