Những tháng ngày chìm đắm trong khói thuốc mịt mù của quán net cỏ và những chồng truyện tranh xé phay giấu trong hộc bàn cuối cùng cũng gửi hóa đơn thanh toán cho tôi vào đợt tổng kết năm học lớp mười.

Khi mà mọi đứa trẻ ở lớp chọn A1 lao vào cái guồng quay học thêm luyện thi khốc liệt, chuẩn bị nền tảng để ba năm sau giật tấm vé vương giả vào đại học danh giá, thì kết quả bết bát của tôi nổi lềnh bà lềnh bềnh trên bảng xếp hạng như một con cá chết đói.

Một thằng nhóc nhà quê trắng trẻo, chẳng có gia thế, luôn nhút nhát nhưng lại tỏ thái độ học tập rệu rã, khinh khỉnh với bài vở là điềm gai mắt lớn nhất của mọi giáo viên nề nếp.

Cuộc đào thải đầu tiên của hệ thống giáo dục khắt khe nhanh chóng giáng xuống tôi như một hệ quả tất yếu chẳng thể đảo ngược.

Đầu năm lớp mười một, danh sách phân ban xếp lại.

Tên tôi, Quang An, văng cái rẹt khỏi cái nôi A1 danh giá, rớt bịch xuống lớp 11A2 – một lớp ở tầng thấp hơn, quy tụ những đứa học từ mức khá rớt xuống hoặc những kẻ làng nhàng mới lết lên từ các hệ dưới.

Bạn thân của tôi – Vĩnh – cậu thiếu gia nhà giàu ném tôi vào con đường tăm tối của những trận Đột kích đẫm máu cũng chịu chung số phận, thậm chí còn hẩm hiu hơn khi cậu rớt luôn xuống tận lớp A4 lót đáy bảng.

Ngày xách cặp chuyển băng ghế, ánh mắt của những thành viên A1 rũ bỏ tôi chẳng mang chút đoái hoài xót thương nào.

Bọn con gái không buồn liếc, bọn con trai thì hả hê vì bớt đi được một đối thủ thừa mứa ở góc phòng.

Thế nhưng, điều khiến các thầy cô và chính thằng Vĩnh phải ngạc nhiên tột độ là thái độ của tôi.

Tôi nhận tờ giấy thông báo chuyển lớp mà gương mặt cứ trơ ra như một tảng phù sa phơi nắng.

Tôi vứt xếp sách vở vào cặp tạ, kéo rẹt khóa lại và đứng dậy phủi quần bước đi một cách dứt khoát.

Trong lòng tôi lúc bấy giờ, cái hồ nước vô tiệm lại lấp đầy những gợn lăn tăn sợ hãi, xấu hổ của thời cấp hai.

Bị đuổi khỏi vương quốc điểm số ưu tú, một học sinh bình thường sẽ uất ức, khóc thầm tủi nhục rớt nước mắt, rồi hùng hổ quyết tâm tu luyện phục hận.

Tôi thì không.

Sự bình thản đến rờn rợn ấy cho tôi biết mình chẳng thèm tiếc nuối thanh danh lớp chọn cái quái gì nữa.

Chỗ nào cho tôi cái bàn để ngả lưng, chỗ đó là lớp học.

Chỗ nào chẳng bắt tôi ganh đua từng 0.

1 điểm tổng kết, chỗ đó là niết bàn.

Càng buồn cười hơn, đối với cái tình bạn ngắn ngủi chắp vá nhưng từng được nó bao bọc tiền nong như Vĩnh, tôi cũng dập tắt luôn công tắc kết nối ở dây thần kinh.

Tôi xuống 11A2, Vĩnh xuống A4.

Từ ấy, chúng tôi ít chạm mặt ở căn tin hơn, rồi giãn rải ra câm nín, tảng lờ nhau ở bãi gửi xe, sau cùng, tịt hẳn tương tác như hai đường thẳng giao nhau ở năm lớp Mười rồi mãi mãi tách biệt.

Không nuối tiếc, không níu kéo bạn bè cũ.

Lớp vỏ bọc

"vô niệm"

của tôi dạn dĩ bọc thép lại thành một thể hoàn chỉnh.

Nhưng cũng kỳ lạ thay cho cái mệnh cách của tôi, khi ném về môi trường A2 dễ thở, không đè nặng áp lực cạnh tranh, một phiên bản Quang An mới lại xuất hiện.

Lớp 11A2 là một mớ hổ lốn nhưng lại đoàn kết sống tình cảm và vui vẻ hơn A1 rất nhiều.

Bọn nam không kèn cựa từng công thức, bọn nữ cũng xởi lởi hơn, bớt tỏ vẻ tiểu thư đỏng đảnh đài các.

Tách khỏi sự độc quyền tài chính của Vĩnh, tôi lại trở về nhịp điệu của một thằng nhóc lủi thủi ít nói, hiền lành nhưng lại tỏa sáng một cách bị động.

Tại đây, tôi quen Sang.

Thằng Sang là một người bạn đầy tham vọng và thực tế đến phũ phàng.

Nó sở hữu vẻ ngoài gai góc của dân ham thể thao, cực kỳ đam mê đá bóng và có tài ăn nói bạt mạng.

Mặc cho sở thích vận động đổ mồ hôi, Sang vẫn đứng top 1 học lực của lớp A2.

Sự khôn lỏi của nó nằm ở việc nó biết tính toán phân rã sức học thay vì cày cuốc học mù quáng.

Và thật hài hước, Sang chủ động tiến tới

"thu nạp"

tôi vào quỹ đạo bạn bè của nó khi nhận ra thứ

"võ công tiềm ẩn"

đang say ngủ của thằng nhóc da trắng như bông này.

Khi bước vào cái quỹ đạo của A2 với những bài tập nhẹ độ khó hơn, bộ não vốn chỉ cần làm qua loa của tôi lại dư sức xử lý trót lọt mọi đề kiểm tra.

Tôi chả học thâu đêm, về nhà vẫn xem ké vô tuyến nhà hàng xóm rột rẹt;

tôi vẫn trốn học những tiết lý thuyết chán ngắt để phi xe đạp ra quán net đầu xóm cày Rank, nhưng điểm tổng kết của tôi tự nhiên bật tuốt về vị trí top 3 của lớp.

Thật ngốc nghếch nếu dùng cụm từ

"thiên tài tái xuất"

, bởi thực chất đó chỉ là sự thích nghi của một con cá từ đại dương hung bạo chuyển sang một hồ kiểng nước lặng.

Thầy chủ nhiệm cũ năm ngoái vò đầu bứt tai không hiểu vì sao thằng nhóc rớt hạng như cục đá ấy giờ lại ẵm điểm mười môn Toán, Hóa đều như vắt tranh.

Sang nhìn chằm chằm tôi đầy hứng thú và khoác tay:

"Mày có căn đấy An ạ!

Cứ đi với tao, tao lo bóng đá, mày làm phó tướng, đôi bạn cùng tiến top lớp!"

Tôi bị sự sòng phẳng thực tế của nó kéo vào.

Tôi đáp gật đầu.

Một mệnh cách quái lạ có thật trong đời tôi mà đến tận lúc nằm phơi dưới gầm cầu tôi mới chịu đúc kết gọi tên ra thành chữ:

Thiên Đạo Thù Cần.

Giống như đạo trời đền bù cho kẻ cần cù ở một ý nghĩa lệch pha:

Tôi không hề miệt mài gãy lưng, tôi làm mọi thứ hờ hững bằng nửa sức lực người đời, nhưng cứ hễ tôi không phản kháng, chịu đưa tay lấy giấy bút ra viết thì ắt kết quả sẽ hiện hữu và mang về những điểm số chót vót may mắn tới điên rồ.

Cái sự học đối với tôi dễ như thò tay vào túi quần lấy kẹo, miễn là tôi còn nhớ đường mò đến lớp.

Phải chăng, ông trời đã tịch thu hết mọi rung cảm yêu ghét tột đỉnh để thay vào bộ óc một guồng máy tính nhạt nhẽo nhưng không bao giờ trật nhịp?

Tâm vắng, thì tuệ rỗng nhưng lại thông thuộc lạ kỳ!

Và với sự che chắn của thằng Sang thực dụng, tuổi mười bảy của tôi lướt trôi êm đềm ở lớp 11A2, vừa lén cô trốn học đánh net, vừa ăn điểm giỏi chễm chệ vỗ ngực, nhấp nháp một sự tự tại nhút nhát nhưng dư thừa lười biếng.

(Còn nữa)